Sámal Sunnudag

Tað tykist sum ynskir Aksel V. Johannesen at gera Suðuroyartunnilin til sítt eftirmæli, eisini hóast samgongan rýkur av tí.  Samansettar myndir. Wikimedia Commons Í hesum døgum koma málini um suðuroyartunnilin og pensjónsaldur til skarpskeringar. Málini eru sett upp ímóti hvørjum øðrum, og kunnu tí koma at kosta samgonguni lívið. Serliga málið um suðuroyartunnilin er merkt av taktikki meiri enn mál-rationaliteti. Tað snýr seg eyðsýniliga meiri um at fáa “okkurt” ígjøgnum, heldur enn at deliberera seg fram til bestu loysnina.  Í álitinum til “Uppskot til løgtingslóg um fyrireiking, prosjektering og útboð av   Suðuroyartunlinum við tilhoyrandi tunnilskervum og vegakervum” standa m.a. fyrimunir lýstir viðvíkjandi alternativari farleið norður um Múlan á Sandi. Her eru sjey greiðar grundgevingar fyri hesi farleið. Í álitinum stendur skriva, at alternativa farleiðin: Verður styttri - uml. 3,5 km - styttri ferðatíð, størri samfelagsnytta Minni hæddarmunur í tunlinum - uml. ...

Hvør vinnur stríðið um føroysku jólini? AI-mynd Hoyrdi søguna Jólagásin hjá Martini Joensen (1949) sagda frá nú ein dagin. Hendan søgan snýr seg um nøkur fátækafólk í eini ónevndari bygd, ið hava ein hóp av børnum... "høvd í høvd, og onkuntíð uppímillum komu tvey" , men mest sum ongar ognir... "áttu ikki sýru í vegg - vóru so ørm sum kirkjurottan." Gerandis kunnu tey liva við at børnini ganga í slitnum pløggum og eta soltnan - stundum stolnan - mat, men nú jólini nærkast hartar konan Birita mann sín Hálvdan fyri ikki at vera inniløgumaður. "Tú situr sum ein deyda... ein deydningur, ein órøkiskroppur." Og nú kemur ein spoilari! Hálvdan ger av at stjala eina gás frá bóndanum Símuni, og fátæka húskið fær eini gleðilig jól hóast alt - eina stolna jólagás... "ein vælsignaður fuglur til fiti, ein sonn krás." Ein morala millum linjurnar er, at bóndin gaman í var í øðini, men ikki meldaði til sýslumannin, tí øll hava uppiborið eini gleðilig jól, eisi...

Mølheyggjarnir á Sandi. Mynd: Wikimedia Commons Mortansmessukvøld var eg til áhugaverda fólkafundin “Hvussu verja vit náttúruna” í Finsen. Millum áhugaverdu framløgurnar var m.a. ein kostnaðar/nyttu-greining hjá búskaparfrøðinginum Brandi Sjúrðarsyni, har hann vísti á hvussu trupult tað er at seta virði á náttúruna, at ymisk eygu síggja ymisk virði og viðhvørt mótstríðandi virði. At enda vísti hann á, at tað kostar 0,- (null kŕonur) at gera seg inn á eitt Ramsar-øki - fyri at prógva sítt poeng. Búskaparlig viðurskifti eru nærum fult og heilt prísásett, og samfelagslig viðurskifti verða í alsamt størri mun prísásett - enntá uttanvirknaðir (eksternalitetir). Men fá seta prís á náttúruna - hvørki ítøkiliga ella í yvirførdum týdningi. Tí kemur hon altíð í síðstu røð, tá raðfestingar skulu gerast. Men hóast náttúran ikki verður prísað, er hon tó nakað tað virðismiklasta vit eiga. Í mun til vørur og tænastur í búskaparligu og samfelagsligu sferuni er tænastan frá náttúru og umhvørvi sera gru...