Sámal Sunnudag

Njóti alkoholfrítt øl í Barcelona.   Barcelona er eitt paradís á nógvar ymiskar hættir, ikki minst fyri okkum fjarskotnu atlantsfólk. Her er framúr matur, framúr klæði, framúr arkitekturur, ja í grundini øgiliga nógv av tí, ið ikki er so framúr í Føroyum. Umframt alt hetta er Barcelona eit paradís fyri alkoholfrítt øl. Havi drukkið fleiri alkoholfríar ølir hvønn dag, og siti nú á flogvøllinum og njóti eina seinastu bjór, áðrenn leiðin gongur heim aftur á klettarnar.  Ikki bara fær man framúrskarandi alkoholfrítt øl í Barcelona. Fleiri bryggjarí her um leiðir gera enntá bæði alkohol- og sukurfrítt øl. Her er enntá eitt, ið ger zero-zero-zero-øl: alkohol-, sukur- og glutenfrítt. Og mínsann um eg ikki enntá fekk eina zero-zero-øl, ið harumframt var probiotisk. So ber til at drekka øl við góðari samvitsku, enntá á miðdegi ein miðvikudag, um tað skal vera. Í Føroyum hava vit ikki somu mentan við alkoholfríum øli, tó at bæði Oy og Føroya Bjór royna seg við alkoholfríum og lágalkoho...

Skíggjamynd tikin av mær við Rúsfríu Barrina. Sí film . Eftir frálíku Mentanardagarnar í Fuglafirði varð ein video gjørd, har eg m.a. varð avdúkaður í at keypa ein rúsfrían cocktail í Rúsfríu Barrini beint uttan fyri Mentanarhúsið. Seinastu árini hevur verið møguligt at keypa leskiligar drykkir á nógvum festivalum og stevnum, og eg skal heilsa og siga, at teir smakka sera væl.  Rúsfría Barrin er ein vognur hjá Liv Lívið, sum fer til ymisk tiltøk kring landið og bjóðar rúsfrí alternativ, soleiðis at tørvurin á at drekka alkohol verður minkaður. “Tað skal vera kul at vera rúsfríur, og eigur tað ikki at vera nakað, man skammast av” , skrivar Liv Lívið á síni heimasíðu . Á nógvum tiltøkum er rúsurin ofta valdandi, og hetta er vorðið so sjálvsagt, at spurnatekin ikki verður sett við tað, men sum Liv Lívið skrivar víðari: “Tað eigur ikki at vera neyðugt at koma við undanførslum fyri at fáa sær eitt rúsfrítt alternativ, sum at man skal koyra ella man skal tíðliga upp morgunin eftir”. ...

Tá gleðilig jól gerast keðilig jól. Mynd: Pixabay/azmeyart-design Hjá nógvum eru jólini vorðin ein undanførsla fyri at rúsa seg. Spiritus fyllir meiri enn spiritualitetur. Tað byrjar við J-degnum, har bryggjaríini koma við ársins jólabryggi - ofta við góðum “happy hour”-tilboðum, ið skulu framskunda og økja um rúsin. Síðani byrja jólaborðhaldini, ið nærum kappast um at vera vátlig. Jú hægri promilla, tess betri. Og sjálvt tá ið jólini koma, eru fólk framvegis tyst. Øl, vín og brennivín kemur á borðið nógvastaðni, bæði jólaaftan, jóladag - og serliga annan jóladag, ið søguliga er stóra dansikvøldið í nógvum bygdum.   Men rúsurin er ein misskiltur hugni. Hóast tey flestu hava stuttleika av hesum, elvir rúsdrekka - og onnur rúsevni - til stórar sosialar trupulleikar. Onkur missir arbeiðið , onkur missir koyrikortið, onkur missir hjúnabandið, ja onkur missir hús og heim. Rúsurin er onkursvegna ein flýggjan undan trupulleikunum í gerandisdegnum, men heldur enn at loysa trupulleikar...

KFC go home! Mynd: Lena Mohr Blóð-brownies, nossa-nuggets, høvda-croquette, nýru í madeira. Hetta eru nakrar av uppskriftunum í nýggju bókini: “Tað sum eftir er” , ið Kvinna hevur givið út í samstarvi við IRF. Á bókaframløgu í Reinsarínum 13. oktober fekk eg høvi at royna nakrar av hesum delikatessum, og væl smakkaði.  Í eldri tíðum var sjálvsagt, at føroyingurin át allan seyðin, bæði kjøt, blóð, høvd og innvøl, men okkurt er broytt seinastu áratíggjuni. Nógvir føroyingar hava mist smakkin fyri avroðum og eta heldur ymiskan handilsmat. Tí er hendan bókin ikki bert ein uppskriftabók, men ein “nýtulking av avroðum”, ið vísir hvussu hendan frálíka rávøra kann brúkast í modernaðari matgerð - við alskyns kryddaríum, sósum v.m. Sjálvur haldi eg, at avroð “upp á gamla mátan” smakka betri í sær sjálvum, men um hetta kann fáa yngra ættarlið til at brúka rávøruna, er tað kærkomið.  Stjórin í IRF, Sigurd Lamhauge, helt fyri, at umframt praktisku avbjóðingina av at brenna øll avroðini, ið...

Skerpikjøt er serføroyskur matur. Mynd: Wikimedia Commons Orðið “stuttflutt” hevur líka síðani tað gjørdist ársins orð í 2022  verið misbrúkt av ymiskum fyritøkum til at selja sínar vørur. Kendasta dømið eru stuttflutta sodavatnið frá Føroya Bjór, ið annars er framleitt við Caribiskum sukri.  Flestu føroysku matvørur eru innfluttar, og hetta er eitt sindur bakvent, tá ið hugsað verður um, at Føroyar eru ein matvøruframleiðari burtur av. Trupulleikin er, at føroyingar heldur vilja útflyta sínar egnu vørur, fyri síðani at innflyta útlendskar handilsvørur fyri pengarnar. Skalt tú dúva upp á útlendskar handilsvørur, verður pengarnir skjótt uppi. Hevur tú hinvegin møguleika at supplera við hjalsmati - turrum/røstum mati ella frystum mati - so hevur tú eitt framúr ískoyti til húsarhaldið. Fiskur, grind, fuglur, seyður, egg - ja enntá epli og røtur - eru alt matvørur, tú kanst fáa úr nærumhvørvinum. Trupulleikin er, at ikki øll hava atgongd til hetta, men noyðast at keypa hetta sum h...

Jørgen Niclasen er skemtari av sonnum, og altíð er stuttligt at hoyra hann á Tingsins røðarapalli ella í videobrotum í miðlunum. Men skemt skal valdast. Í farnu viku østi hann seg um at samgongan ætlar at avtaka MVG á ávísum matvørum fyri at gera hesar matvørur bíligari at keypa.  Hetta er sum vera man ein ætlan at stýra matnýtsluni hjá føroyingum við at gera sunnar matvørur bíligari enn ósunnar. Trupulleikin við hesum er sum vera man, at tað er ósemja um hvat er sunt og ósunt, eins og hetta smakkar av “smaksdómaríi”, ið sum vera man smakkar einum fólkafloksmanni sum Jørgen illa. “Fólk skulu sjálvi avgera, hvat tey eta til døgurða!” Sigur Jørgen Niclasen í videobroti . Hetta ljóðar í fyrstu syftu so vakurt - frítt val á øllum hillum; einki yvirformyndari. Trupulleikin við fría valinum stendst tó, um fólk áhaldandi velja skeivt, tvs. áhaldandi velja ósunnan mat og mest sum ongantíð sunnan mat. Jørgen veit væl, at tað finnast familjur, ið nærum altíð velja skeivt: eta pizza, burgara...