Sámal Sunnudag

  Í farnu viku sóu vit løgmann og løgtingsforkvinnuna - landsins ovastu embæti - taka seg saman at lumpa Framsókn. Tað er ikki ólógligt, men heldur ikki vakurt at skoða. Myndir: Wikimedia Commons og Løgtingið. Vit vóru í farnu viku vitni til ein heldur ódámligan sjónleik - fyri ikki at siga glantrileik. Hóast politikarar royndu sum frægast at halda maskuni, er tó sera sannlíkt, at fittur partur av teimum vistu nøkulunda av, hvat gekk fyri seg handan leiktjøldini. At nýval í verki (les: hægst sannlíkt) varð útskrivað, tá ið Bjørt Samuelsen býtti um upp á raðfylgjuna av pensjónsaldurs- og Suðuroyartunnils-málunum, er heilt greitt. Øll, ið vildu vita tað, vistu tað tá. At løgtingsforkvinnan helt upp á, at tað var rein tilvild, var reint spæl fyri gallarínum.  At løgtingsforkvinnan og løgmaður vóru saman um gongdina hetta komandi samdøgrið, er eisini púra opinlýst. Og fleiri onnur vóru sjálvandi vitandi um hetta. Ivin stendst einans um, nær ráðagerðin byrjaði. Byrjaði tað eftir a...

Ingilín er javnaðartinglimurin, ið hevði torførast við at atkvøða fyri at hækka pensjónsaldurin.  Tað var áhugavert at síggja atkvøðubýtið í stórmálunum í Løgtinginum í gjár. Málið um hækking av pensjónsaldrinum endaði 16-15. Einasti samgongulimur, ið atkvøddi ímóti, var Liljan Weihe, ímeðan seinastu tvær atkvøðurnar vórðu clearaðar. Í málinum um Suðuroyartunnilin gjørdist úrslitið 23-1-7. Erling Eidesgaard atkvøddi blankt og Liljan Weihe atkvøddi ímóti. Hetta var ikki óvæntað. Tað áhugaverda er heldur, at meirilutin av Framsókn eisini atkvøddi ímóti: bæði Bjarni K. Petersen og Karlot Hergeirsson trýstu á reyða knøttin, ímeðan Hanna Jensen atkvøddi fyri. Man kundi trúð, at Framsókn fór at geva Javnaðarflokkunum sín fulla og hjartaliga stuðul, eftir at Javnaðarflokkurin hevði brúkt sera nógva orku upp á at “yvirtala” sínar tinglimir í málinum um pensjónsaldur. Hetta endaði so við, at allir javnaðartinglimir atkvøddu fyri báðum málunum, eisini Ingilín Strøm, ið annars hevur veri...

Beinir Johannesen hevur ein løgmann í búkinum. Mynd: Vágaportalurin Nýggjasta veljarakanningin hjá KVF er sera áhugaverd. Eitt er, at Fólkaflokkurin fær næstan 36% av atkvøðunum og tekur veljarar frá øllum øðrum flokkum, eisini teimum vinstravendu. Hesi tøl liggja ikki úti, men Fólkaflokkurin tekur lutfalsliga mest frá smáu flokkunum Miðflokkinum, Sjálvstýri og Framsókn, men tekur eisini heilt nógv frá hinum stóru flokkunum, enntá andstøðufelagnum Sambandsflokkinum. Tað mesta, ið Sambandsflokkurin dregur inn í bakborði frá Javnaðarflokkinum missir hann í stýriborði til Fólkaflokkin.  Lutfalsliga er størsta tilgongdin tó frá Miðflokkinum, og tað hevur uttan iva at gera við, at Bill Justinussen hevur skift flokk, og dregur veljarar við sær. Hinvegin tykist sum Miðflokkurin fær eitt sindur frá Sambandsflokkinum, allarhelst atkvøður hjá Sámali Hanna Lognberg. Men harumframt er størsta tilgongdin hjá Fólkaflokkinum frá fyrstuferðveljarum. Her er eisini áhugavert at kaga í talvuna frá ...

Liljan Weihe á Løgtingsins røðarapalli. Mynd: Vágaportalurin Nú landssstýrið varð umskipað, forsømdi leiðslan í Tjóðveldi at fáa Liljuna Weihe úr Løgtinginum, hetta fyri at geva pláss fyri Eiriki í Jákupsstovu í Landsstýrinum. Tískil hevur Tjóðveldi nú ein stóran trupulleika í Løgtinginum: eina tingkvinnu, ið ikki bara ger sum tað verður sagt. Floksleiðslan kann tó fegnast um, at uppaftur meiri óstýrligi Erling Eidesgaard er uttan fyri. Liljan Weihe hevur seinastu tíðina úttalað seg sera harðliga við rættiliga kreativum (og lítið tjóðskaparsinnaðum) yvirskriftum sum Democracy Dies in Darkness og Ctrl+Alt+Del: Ein nýggj byrjan . Niðurlagið í skrivingin hjá Liljuni er, at Løgtingið og harvið fólkaræðið er fyri ágangi í Føroyum. Hóast Løgtingið verður trýst í fleiri ymiskum málum, er aktuella dømið Suðuroyartunnilin helst tað mest átrokandi.  Liljan skrivar soleiðis í Democracy Dies-greinini: “Málið um Suðuroyartunnilin er eitt dømi um, at avgerðir verða tiknar í tí dulda. Í einum al...

Súsanna Bertholdsen á Løgtingsins røðarapalli.  Í morgun varð Súsanna Bertholdsen er vorðin “skift inn” fyri Djóna Nolsøe Joensen, hetta fyri at “skora” mál fyri samgonguna í fosturtøkumálinum. Hetta eftir bert ein dag í nýggja landsstýrissessinum. Súsanna Bertholdsen skal skjóta bóltin í málið fyri Javnaðarflokkin, nú Djóni ikki vildi levera. Hetta er tó ikki nakað eindømi, tí júst tað sama hendi fyri fýra árum, síðani, tá ið táverandi landsstýrisfólkini Jacob Vestergaard og Elsebeth Mercedes Gunnleygsdóttur vórðu “skift inn” fyri Brand Sandoy og Anniku Olsen í málinum um sammøður.  Bæði málini vóru sonevnd “etisk mál”, men tað er ikki boðskapurin við hesi grein.  Boðskapurin er, at Landsstýrið verður brúkt sum innskiftarabonkur hjá Løgtinginum. Tað er í sjálvum sær ein trupulleiki, at útinnandi valdið ger seg inn á lóggevandi valdið. Hetta avdúkar ein týðandi veikleika í okkara stýrisskipan, har Løgmaður sum ein dukkuførari kann gera inntriv í Løgtingið.  Í farna...

Aksel V. Johannesen ruddar upp í Landsstýrinum. Samansettar myndir. Wikimedia Commons Tá ið tríggir landsstýrismenn vórðu rendir til hús herfyri, gekk tað ikki stillisliga fyri seg. Bjarni K. Petersen tosaði um “politiskan panikk” og “sjokkbehandling” í samrøðu við Frihedsbrevet , og sum vikugestur í Kringvarpinum segði Jóhan Christiansen, at “Hetta ber boð um eitt høgrapopulistiskt rák í sonnum Donald Trump- og Elon Musk-stíli.” At løgmaður sostatt verður samaborin við ein Donald Trump - ella kanska Javier Milei - meðan Ben Arabo verður samanborin við Elon Musk og nýskipanarnevndin við DOGE (Department of Government Efficiency), er kanska líkatil. Mínsann um Jóna Ólavsdóttir, serfrøðingur í almennari fyrisiting, ikki eisini var úti við eini grein undir heitinum “Skulu vit hava eina álitisnýskipan ella ein Elon Musk?” Tað er sum vera man panikkur í almenna geiranum í løtuni. Akademikarafelagið og Búskapar- og Løgfrøðingafelagið hava í felags skrivi mótmælt arbeiðsháttinum hjá Løgmanni...

Jóhan Christiansen í Degi og Viku. Mynd: VP Hóast Løgtingið formliga er omanfyri Landsstýrinum, er Landsstýrið í verki oman fyri Løgtingið. Hetta stýriskipanarliga paradoks ger, at landsstýrisfólk hava hægri tign enn løgtingsfólk. Tí er sum oftast gravgangur eftir at sleppa í Landsstýrið, har dagsskráin verður sett, heldur enn at sita í Løgtinginum. Tosað verður eisini um eina landsstýris-effekt, ið merkir, at landsstýrisfólk vegna øktu profileringina fáa fleiri atkvøður komandi val. At sleppa í Landsstýrið er tískil fremjandi fyri politisku karrieruna. Umvent eru tað eisini vanliga løgtingslimir við høgum atkvøðutali, ið gera krav upp á landsstýrissessirnar. Av hesi orsøk er talið á landsstýrissessum eisini vaksið gjøgnum árini - frá upprunaliga trimum til níggju. Hetta fyri at styrkja samgonguna í mun til andstøðuna, tí hetta merkir eisini, at fleiri varalimir sleppa á ting. Umframt 18 fólkavaldu tinglimirnar fekk samgongan harumframt 9 landsstýrisfólk, t.v.s. at talið á landspolitis...

Poul Michelsen: Mynd: Wikimedia Commons “Tað var serliga málið um fría fosturtøku fram til 12. viku, ið fekk Sólvit Nolsøe at stinga í sekkin. Hann kundi ikki góðtaka, at Framsókn kravdi av sær, at hann skuldi vera fyri tí málinum. Men við at taka seg úr politikki gerst Sólvit E. Nolsøe at síggja til tungan á vágskálini fyri, at fosturtøkumálið eftir øllum sólarmerkjum verður samtykt við smalast møguliga meiriluta, 17-16.” Soleiðis skrivar Jóhann Lützen, blaðstjóri á Norðlýsinum í grein 1. Oktober. Sama dag hevur Sámal Petur í Grund, formaður Sjálvstýris viðmerking í sama blaði, “Tí fellur tað mær fyri bróstið, at aktuellu umstøðurnar, har tingmaður leggur tingsessin frá sær og letur varðamanninum tingsessin, førir til at mál sum júst er vigað av á vekt fólkaviljasins og fallið, verður lagt fram aftur. / Er tað at virða fólkaræði?  Ella skeiklar tað viljan í fólkaræðinum?” Hetta nemur við nakað rættiliga relevant, nevniliga at varafólk fyri tingfólk ofta als ikki hava somu linju su...