Sámal Sunnudag

Fátt er føroyskari enn tá ið Tórshavnar manskór syngur fosturlandssangir á Vaglinum á Ólavsøku. Men føroysk klæði eru í høvuðsheitum innflutt tiflar. Øgiliga lítið av føroyska samfelagnum kann í dag sigast at vera føroyskt, soleiðis skilt at tað er gjørt úr føroyskum tilfari. Sjálvandi er geografiska grundarlagið: lendið, luftin, vatnið og stórur partur av djóra- og plantulívinum føroyskt. Men longu her steðgar tað, tí í dag eru stórur partur av okkara flora og fauna innflutt, og hvat viðvíkir djóraslagnum, ið fyllir og ávirkar mest, so eru vit eisini væl og virðiliga blandað við onnur fólkasløg, bæði søguliga og nútíðarliga.  Men tá ið vit tosa um sjálvt samfelagið og øll tey “ting”, ið samfelagið er sett saman av, er sera lítið av Føroya landi føroyskt, og undir øllum umstøðum er tað tilvirkað við útlendskari orku og/ella tøkni.  Eg plagi at samanbera Føroyar í dag við Føroyar fyri 100 og 200 árum síðani. Her eru nøkur dømi: Mesti matur, ið varð etin í Føroyum í 1826, varð...

Sjókaðalar binda heimin saman. Mynd: Picryl. “Russisk skip fiska minni – men eru fleiri dagar í føroyskum sjógvi” ljóðaði ein yvirskrift í farnu viku . Sonevnt “hybridkríggj” fyllir alsamt meiri um okkara leiðir, og tað er nakað vit mugu vera nógv meiri varug við enn higartil.  Skuldi eitt triða heimskríggj ella eitt stórt norðuratlantiskt kríggj brostið á, hava Føroyar ein stóran trupulleika. Tá verður trupult at fáa samfelagshjólini at mala víðari, tí Føroyar eru í dag integreraðar við umheimin á flest øllum økjum og kunnu stórt sæð ikki virka uttan innflutning. Stórur partur av okkara orku er framvegis olja, mesti maturin er innfluttur, og føroyski búskapurin er sum heild bygdur á tilfars- og vøruflutning úr útlondum til Føroya. Næstan øll okkara vælferð er innflutt. Uttan okkara sterku sambond við umheimin, vórðu vit flutt aftur í ikki bara 20. øld, men heilt aftur í 19, øld, og vit vóru millum fátækastu samfeløg í heiminum. Soleiðis er globaliseringin eitt tvíeggjað svørð: ho...